ในโลกธุรกิจปัจจุบัน เรามักวัดมูลค่าความสำเร็จกันที่ตัวเลขอย่างยอดขายรวม จำนวนสาขา หรือการเร่งสปีดองค์กรเพื่อเข้าตลาดหลักทรัพย์ (IPO) แต่สำหรับ “พี่จ๋า” แห่ง Give Education เธอกำลังพิสูจน์ให้เห็นว่า มีโมเดลธุรกิจอีกรูปแบบหนึ่งที่มีมูลค่าซ่อนอยู่ลึกกว่านั้น เป็นสินทรัพย์ที่มองไม่เห็นด้วยตา แต่ยั่งยืนในระยะยาว
คนในแวดวงธุรกิจการศึกษาและแฟรนไชส์ รู้จักเธอในฐานะผู้ปลุกปั้น Give Space และ Master Developer ผู้ถือสิทธิ์ Aqua-Tots Swim School โรงเรียนสอนว่ายน้ำเด็กเล็กระดับพรีเมียมจากสหรัฐอเมริกา ที่ปัจจุบันขยายอาณาจักรไปแล้วกว่า 12 สาขาทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และยังมีแผนเติบโตอย่างต่อเนื่อง เบื้องหลังความสำเร็จนี้ไม่ใช่โชคช่วย แต่เกิดจากการตัดสินใจทิ้ง “พิมพ์เขียวชีวิต” ที่ครอบครัววางไว้ แล้วออกไปลุยในน่านน้ำใหม่ที่ไม่มีใครรับประกันความเสี่ยง และนี่คือ 5 บทเรียนธุรกิจกลยุทธ์สำคัญที่กลั่นจากประสบการณ์จริงของเธอที่ H.O.W. อยากเล่าให้ทุกคนได้ฟัง
ลาออกจาก “กรงทอง” เพื่อพิสูจน์คุณค่าตัวเอง
พี่จ๋าคือทายาทรุ่นที่ 2 ของธุรกิจนำเข้าและจำหน่ายตลับลูกปืนสำหรับโรงงานอุตสาหกรรม โลกวัยเด็กของเธอจึงผูกพันอยู่กับตัวเลข การซื้อมาขายไป และซึมซับการเจรจาธุรกิจบนโต๊ะอาหารมาตั้งแต่อายุ 10 ขวบจากพ่อแม่ของเธอ หลังจากเรียนจบจากวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล (MUIC) เส้นทางข้างหน้าของเธอถูกขีดไว้อย่างชัดเจนและปลอดภัยที่สุด นั่นคือการกลับมาดูแลอาณาจักรของครอบครัว
แต่ลึก ๆ ในใจเธอกลับมีความต้องการที่ต่างออกไป
“พี่เรียกสิ่งนั้นว่ากรงทอง มันสวยงาม มันสบาย คนนอกมองเข้ามาอาจจะชอบ แต่พี่ไม่ได้อยากแค่ดูแลสิ่งที่มีอยู่ พี่อยากสร้าง และอยากพิสูจน์ว่าตัวเองมีคุณค่าในแบบของตัวเองได้ ไม่ใช่แค่ในฐานะลูกของใคร”
การตัดสินใจเดินออกจากธุรกิจครอบครัวในวันนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะในสังคมไทย การไม่รับไม้ต่อมักถูกมองด้วยความไม่เข้าใจ แต่เธอเลือกที่จะก้าวเข้าสู่โลกที่ไม่มีใครเดินนำ เพื่อพิสูจน์ศักยภาพที่แท้จริงของตัวเอง โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ชีวิตส่วนตัวต้องเจอจุดเปลี่ยนสำคัญอย่างการหย่าร้าง ซึ่งกลายเป็นแรงผลักดันให้เธอต้องยืนหยัดด้วยขาของตัวเองให้มั่นคงกว่าเดิม
บทเรียนราคาแพง: ใจรักอย่างเดียวไม่พอ ธุรกิจต้องมี “ระบบ”
mindset ที่เป็นรากของพี่จ๋า คือ “ไม่ว่าจะทำอะไร ต้องตั้งเป้าเป็นที่หนึ่งของอุตสาหกรรมนั้นเสมอ”
แต่ใครจะไปรู้ว่า ธุรกิจแรกที่เธอเริ่มคือการเปิดโรงเรียนสอนทักษะเด็กที่รวมทั้งดนตรี ศิลปะ และเทควันโด ในยุคเริ่มต้นนั้นเธอขับเคลื่อนด้วย Passion เต็มร้อย แต่ขาดพิมพ์เขียวทางธุรกิจที่เป็นระบบการจัดการอย่างแท้จริง และไม่มีพี่เลี้ยงในที่ผ่านสนามนี้มาก่อน
“พี่ใช้วิธีวาดภาพห้องเรียนที่อยากได้ลงกระดาษ A4 แล้วยื่นให้สถาปนิก” ผลคือ เมื่อธุรกิจขยายไปสาขาที่ 2 และ 3 เริ่มเกิดปัญหาหลังบ้านอย่างหนัก เพราะไม่มีระบบจัดการกลาง (Centralized System) ทุกอย่างต้องพึ่งพาความสามารถเฉพาะตัวและการลงไปแก้ปัญหาหน้างานของเธอจนแทบไม่ได้พักผ่อน
นี่คือบทเรียนข้อนึงจากพี่จ๋าว่า การเริ่มต้นจากศูนย์ (Start from scratch) โดยไม่มีระบบรองรับ คือการลองผิดลองถูกที่ราคาแพงเกินไป โดยเฉพาะหากคุณมีเป้าหมายที่ต้องการจะเป็นที่หนึ่งของอุตสาหกรรม การยอมรับระบบที่ดีอยู่แล้ว หรือการเลือกใช้โมเดลแฟรนไชส์ระดับโลกที่มีมาตรฐานมารองรับ จึงเป็นกลยุทธ์ทางลัดที่คุ้มค่ากว่าในการสเกลธุรกิจ
กลยุทธ์หา Blue Ocean และเบื้องหลังการดีลระดับโลก
จุดเปลี่ยนครั้งใหญ่เกิดขึ้นเมื่อเธอผันตัวมาเป็นแม่คน แล้วพยายามหาโรงเรียนสอนว่ายน้ำให้ลูกชาย จนกระทั่งพบช่องว่างตลาดขนาดใหญ่ในไทย เพราะว่าตลาดโรงเรียนดนตรีและศิลปะกลายเป็นน่านน้ำสีแดง (Red Ocean) ที่ตัดราคากันดุเดือด แต่ตลาดโรงเรียนสอนว่ายน้ำเด็กเล็กระดับพรีเมียมที่มีมาตรฐานความปลอดภัยสูงและชัดเจน คนสอนได้รับการเทรน และมีระบบความปลอดภัยที่รัดกุม กลับเป็นน่านน้ำสีฟ้า (Blue Ocean) ที่ยังไม่มีใครเข้ามาจับอย่างจริงจัง
ซึ่งครั้งนี้ พี่จ๋าจะไม่ทำพลาดแบบเดิม คือ ไม่เริ่มจากศูนย์อีกแล้ว
ในยุคที่โซเชียลมีเดียยังไม่แพร่หลาย พี่จ๋าใช้เครื่องมือง่ายๆ อย่าง Google ค้นหาคำว่า “Swim School Franchise in the World” แล้วส่งอีเมลแนะนำตัวเพื่อขอซื้อแฟรนไชส์ไปยังแบรนด์ท็อป 10 ของโลกทันที
แม้จะถูกปฏิเสธกลับมาเกือบทั้งหมดเพราะสำนักงานใหญ่เหล่านั้นมองไม่เห็นศักยภาพของตลาดเอเชียในเวลานั้น หรืออาจจะไม่รู้จักประเทศไทยเลย แต่มีเพียงแห่งเดียวที่ตอบกลับ คือ Aqua-Tots Swim School และข้อเสนอที่มาพร้อมกันนั้นเป็นโอกาสที่ใหญ่เกินคาด คือพวกเขาไม่ได้ต้องการขายสิทธิ์แค่สาขาเดียว แต่เสนอให้เธอเป็น Master Developer คุมสิทธิ์การขยายแบรนด์ทั้งหมดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ชนะ Panic Attack เพื่อคุมชะตาชีวิตตัวเอง
อุปสรรคที่ใหญ่ที่สุดในการคว้าดีลระดับโลกครั้งนั้นไม่ใช่เรื่องเงินทุน แต่คือข้อจำกัดทางร่างกายและจิตใจของตัวเธอเอง พี่จ๋าเผชิญกับโรค Panic Attack (กลัวเครื่องบินขั้นรุนแรง) ทุกครั้งที่เครื่องทะยานขึ้นฟ้าเธอจะมีอาการใจเต้นรัว หายใจไม่ทันเหมือนกำลังจะตาย แต่เงื่อนไขการเป็น Master Developer คือเธอต้องบินไปเรียนรู้ระบบจัดการด้วยตัวเองที่สำนักงานใหญ่ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งต้องอยู่บนฟ้าเดี่ยวดายนานกว่า 20 ชั่วโมง
“มันคือ Last Choice (ทางเลือกสุดท้ายในชีวิตที่ไม่อยากทำที่สุด) แต่พี่ก็ตัดสินใจขึ้นเครื่อง เพราะพี่ต้องการคุมชะตาชีวิตและธุรกิจของตัวเองให้ได้ พี่จะไม่ยอมส่งพวงมาลัยชีวิตของตัวเองให้ความกลัวเป็นคนขับ”
เธอยอมนั่งสบตากับความกลัวข้ามมหาสมุทร เพื่อไปขลุกตัวเรียนรู้ระบบของ Aqua-Tots ทุกมิติ ตั้งแต่หลักสูตรการสอน มาตรฐานสระ ระบบวิศวกรรมงานระบบน้ำ มาตรฐานความปลอดภัย และการบริหารจัดการองค์กร เพื่อนำโมเดลที่ดีที่สุดกลับมาเซ็ตอัพและส่งต่อในภูมิภาคนี้
คัมภีร์บริหารคน “7 Core Values” ของ Give Education
พี่จ๋าเชื่อมั่นว่าองค์กรจะเติบโตอย่างมั่นคงระยะยาวไม่ได้มาจากเม็ดเงินโฆษณา แต่มาจาก วัฒนธรรมองค์กร (Culture) ที่แข็งแรงและพนักงานอินกับสิ่งนั้นจริง ๆ เธอจึงตกผลึกเป็นแนวทาง 7 ข้อในการเลือกคนและบริหารทีมแฟรนไชส์:
- ส่งเสริมจุดแข็ง ปกป้องจุดอ่อน: ยอมรับความจริงว่าไม่มีใครเก่งทุกอย่าง จัดทัพให้คนมาอุดรอยรั่วให้กัน
- Understand before being understood: ฟังคนอื่นด้วยความเข้าใจอย่างแท้จริงก่อน ไม่ใช่ฟังเพื่อรอจังหวะสวนกลับ
- ปฏิบัติกับผู้อื่นอย่างที่เราอยากถูกปฏิบัติ: ใช้ไม้บรรทัดเดียวกันทั้งกับพนักงาน ทีมงาน ผู้ปกครอง และคู่ค้า
- คิดนอกกรอบและตั้งคำถามเสมอ: สิ่งที่ทำอยู่ดีแล้ว… แต่คำถามคือ มันสามารถดีกว่านี้ได้อีกไหม?
- Relationship over profit: ความสัมพันธ์ต้องมาก่อนกำไร ในหลายวิกฤตเธอยอมเลือกที่จะรักษาความรู้สึกและหัวใจของคนไว้ แม้จะต้องแลกด้วยเม็ดเงินที่สูญเสียไปก็ตาม
- ชื่นชมในที่สาธารณะ แก้ไขเป็นส่วนตัว: การตำหนิหรือหักหน้าใครกลางที่ประชุมไม่เคยทำให้เขาพัฒนาขึ้น
- Extend grace to teachable people: มอบโอกาสและให้อภัยคนที่พร้อมจะเรียนรู้และแก้ไข เพราะทุกคนทำผิดพลาดกันได้
แนวคิด 3H ปรัชญาการศึกษาที่สร้าง “มนุษย์ที่สมบูรณ์”
ภายใต้การบริหารงาน Give Education ปรัชญาการออกแบบหลักสูตรไม่ได้เน้นแค่ให้เด็กเรียนเก่ง แต่ต้องสร้างสมดุลผ่านแนวคิด 3H คือ
- Head (สติปัญญา): ความคิดเชิงตรรกะ เทคโนโลยี และทักษะอนาคต เช่น Coding, 3D Printing เพื่อให้เด็กก้าวทันโลก
- Hands (การลงมือทำ): การสร้างประสบการณ์ตรงจากการลงมือปฏิบัติจริง เพราะความรู้ที่ฝังลึกไม่ได้เกิดจากการท่องจำตำรา
- Heart (หัวใจ): การเข้าใจตนเอง มีความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น (Empathy) และรู้บทบาทหน้าที่ของตนเองในสังคม
“ถ้าเราสอนแต่ Head เด็กจะเป็นแค่นักคิดที่ไม่ยอมลงมือทำ ถ้าสอนแต่ Hands เด็กจะเป็นได้แค่ช่างที่ไม่มีความฝัน และถ้าขาด Heart ทักษะอันทรงพลังทั้งหมดก็อาจถูกนำไปใช้ในทางที่ผิดจนทำร้ายสังคม”
สรุปแนวคิด: Small but Beautiful
เมื่อถามถึงหมุดหมายถัดไปในอนาคต ว่าตั้งเป้ายอดขายเท่าไหร่ หรือมีแผนจะ IPO เมื่อใด พี่จ๋ายิ้มและปฏิเสธแนวคิดแบบ Unicorn Startup ทั่วไป โดยเธอนิยามเป้าหมายขององค์กรไว้สั้นๆ ว่า “Small but Beautiful”
ธุรกิจการศึกษาในมุมมองของเธอคือการ “ปลูกเมล็ดพันธุ์” ทรัพยากรมนุษย์ เธอไม่ได้มองการสอนว่ายน้ำเป็นเพียงแค่กีฬาหรือกิจกรรมสันทนาการ แต่สถิติระบุว่า เด็กที่เรียนว่ายน้ำอย่างถูกวิธีตามมาตรฐานสากลจะมีโอกาสรอดชีวิตมากกว่าเด็กทั่วไปถึง 88% เมื่อเกิดอุบัติเหตุทางน้ำ ซึ่งในประเทศไทย การจมน้ำคือสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของเด็กเล็ก ดังนั้น สิ่งที่เธอทำจึงคือการส่งมอบ Life Skill (ทักษะชีวิต) ที่เดิมพันด้วยความปลอดภัยของชีวิตเด็กจริงๆ
“เวลาที่เราทำธุรกิจแล้วเจอวิกฤตหรือปัญหาหนักๆ ที่ดูใหญ่โตจนเหมือนก้อนหินยักษ์มาบังตาเราจนมืดมิด ลองถอยหลังออกมามองภาพกว้างดูสักนิด แล้วคุณจะเห็นว่าก้อนหินก้อนนั้น แท้จริงแล้วมันเป็นเพียงเศษเสี้ยวเล็ก ๆ ของชีวิตทั้งหมดเท่านั้นเอง” พี่จ๋ากล่าวทิ้งท้าย
