แม้งาน WTF Festival จะปิดฉากลงไปเดือนกว่าแล้ว แต่เชื่อว่าบทเรียนและแรงบันดาลใจจาก Outliers ที่ก้าวข้ามความธรรมดา สร้างผลลัพธ์ที่เหนือมาตรฐาน น่าจะยังคงตกผลึกอยู่ในใจของผู้เข้าร่วมงานหลายคน
บทความนี้เป็นการสรุปสิ่งที่พี่กระทิง เรืองโรจน์ พูนผล ได้ถ่ายทอดบทสรุปที่กลั่นกรองจากการทำหน้าที่ Moderator ตลอดงาน WTF Festival รวมกับประสบการณ์ที่สั่งสมจากการทำงานในแวดวงธุรกิจ จนออกมาเป็น “บัญญัติ 10 ประการ สู่วิถี Outliers” หรือ 10 คุณลักษณะที่คนซึ่งสร้างความแตกต่างได้อย่างโดดเด่น มักมีร่วมกัน ที่ทุกคนสามารถนำไปปรับใช้กับการทำงาน และการใช้ชีวิต เพื่อก้าวไปสู่การเป็น Outlier ในแบบของตัวเอง
กฎข้อที่ 1 : อ่านโลกออกก่อนโลกจะเปลี่ยน
ท่ามกลางกระแสความกลัว Outliers จะมองผ่านเสียงรบกวนเพื่อหา “โครงสร้างความมั่งคั่งที่กำลังเปลี่ยนไป” ข้อมูลจากเวทีระดับโลกยืนยันว่าเรากำลังอยู่ในช่วงเวลาที่สร้างความมั่งคั่งได้มากที่สุดในประวัติศาสตร์
- โลกกำลังจะได้เห็น Trillionaire (เศรษฐีล้านล้านเหรียญ) คนแรกในไม่ช้า
- จำนวน Billionaire (เศรษฐีพันล้านเหรียญสหรัฐ) จะเพิ่มขึ้นถึง 10 เท่า
- กลุ่ม Ultra High Net Worth (UHNWI) ที่มีทรัพย์สินเกิน 1,000 ล้านบาท จะเพิ่มจากหลักแสนเป็นหลัก “ล้านคน” ภายในปี 2035
ตอนนี้ sentiment ของผู้ประกอบการและ CEO ส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่าเศรษฐกิจไทย GDP โตไม่ถึง 2% ขณะที่เวียดนามโชว์ 8% และคาดว่าอีก 3 ปีเวียดนามจะแซงไทยแน่นอน
เราเห็นภาพประเทศไทยที่มีแต่บริษัทที่เป็น Aging Society แต่ในขณะที่เศรษฐกิจไทยโตแค่ 1% ธุรกิจบางอย่างกลับโตได้ถึง 30% เพราะในทุกสถานการณ์ คนทั่วไปจะเห็นแต่อุปสรรค แต่ Outliers จะเห็น Infinite Opportunity หรือโอกาสที่ไร้ขีดจำกัด
กฎข้อที่ 2 : มองหาตลาดที่จะครองเกม
การทำงานหนักในตลาดที่ตายแล้วคือการฆ่าตัวตายทางการบริหาร Outliers จะไม่ยอมเป็น “ปลาแซลมอนที่ว่ายทวนน้ำเพื่อให้หมีจับกิน” แต่พวกเขาจะเลือก “แม่น้ำ” ที่จะลงเล่นอย่างชาญฉลาด ซึ่งมี 6 ประเภทที่ต้องวิเคราะห์
- แม่น้ำที่ไหลเร็วและขยายตัว: ตลาดที่กำลังเติบโตแบบก้าวกระโดด
- แม่น้ำที่กำลังเปลี่ยนสาย: ตลาดที่มีการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างหรือเทคโนโลยี
- ทะเลสาบขนาดใหญ่ที่หยุดนิ่ง: ตลาดใหญ่แต่ไม่มีการเติบโต แข่งกันที่ราคา
- แม่น้ำที่เชี่ยวกราก: ตลาดที่มีการแข่งขันสูงมากและอันตราย
- หนองน้ำที่ตายแล้ว: ตลาดที่ไร้ทางออกและรอวันล่มสลาย
- แม่น้ำสายใหม่: การสร้างเซกเมนต์ใหม่ในตลาดเดิม
Outlier จะมองหาตลาดที่พวกเขาสามารถเป็นผู้ชนะและครองเกมได้ ตัวอย่างเช่น ยอด วงใน เคยบอกว่าถ้าทำแค่รีวิวร้านอาหารเพดานรายได้จะอยู่แค่ 300 ล้านบาท แต่เมื่อพวกเขาอ่านทางน้ำออกและตัดสินใจโดดเข้าสู่ “Food Delivery” ซึ่งเป็นแม่น้ำสายแสนล้าน พวกเขาไม่ได้แค่ชนะยักษ์ใหญ่ข้ามชาติ แต่ยังตั้งเป้าหมายหลัง IPO ไว้ที่ 100,000 ล้านบาท การเลือกแม่น้ำที่ตอบโจทย์ขีดความสามารถ คือทางลัดสู่การเป็นผู้ชนะ
กฎข้อที่ 3 : รู้จักสินค้าตัวเองลึกกว่าลูกค้า
Outliers จะ “คลั่งไคล้” กับการแก้ปัญหาให้ลูกค้า ทำให้สินค้าเข้าไปอยู่ใน “ความปรารถนาลึกๆ” ของลูกค้า นั่นคือการสามารถสะท้อนตัวตน (Identify) ของลูกค้าได้ จนกระทั่งลูกค้ากลายเป็น “สาวก” ของแบรนด์ โดยใช้ Satir Model เพื่อมองให้ทะลุความต้องการภายนอก ลงไปถึง “ความปรารถนาที่แท้จริง” ที่อยู่ใต้ภูเขาน้ำแข็ง
ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ Apple ในยุคของ Steve Jobs ที่สร้างสาวกที่เหนียวแน่นจนแบรนด์กลายเป็นเหมือนศาสนาที่ระบุตัวตนของผู้ใช้งาน
กฎข้อที่ 4 : เข้าใจความรู้สึกของลูกค้า ไม่ใช่แค่ Demographic ของลูกค้า
แม้ในยุคปัจจุบันจะมีเรื่องของ AI หรือ Big Data แต่พี่กระทิงเน้นย้ำว่า Outliers จะต้องเข้าใจ “ความรู้สึก” ของลูกค้า ไม่ใช่แค่ข้อมูลพื้นฐานว่าลูกค้าคือใคร อายุเท่าไหร่
ความต้องการพื้นฐาน (อาหาร, เสื้อผ้า) นั้นมีขีดจำกัด แต่ Self-actualization (การบรรลุศักยภาพของตนเอง) ซึ่งอยู่ด้านบนสุดของพีระมิดนั้น “ไม่มีขีดจำกัด” Outliers จะจับจุดตรงนี้ เพราะเมื่อสินค้าตอบโจทย์ตัวตน (Self) ของมนุษย์ได้ มูลค่าจะสูงขึ้นมหาศาล เช่น นาฬิกาเรือนละพันล้าน หรือเรือยอทช์ยาวหลายร้อยฟุต ซึ่งเป็นการตอบสนองความต้องการด้านบนสุดที่ไม่สิ้นสุด
พี่กระทิงยกตัวอย่างวิธีที่เขาใช้คือการลงไปสัมผัสปัญหาหน้างานจริงๆ เช่น การไปนั่งฟังลูกค้าด่าใน Call Center หรือการไปฝึกงานที่สาขาเพื่อ ลองขายประกัน ซึ่งทำให้ค้นพบว่ามันขายยากและต้องการการบริการที่เข้าถึงใจลูกค้าจริงๆ
กฎข้อที่ 5 : คิดเหมือนคือตาย
ในโลกธุรกิจ การทำตามคนอื่นคือการรอวันตายแบบเงียบ ๆ Outliers เชื่อในหลักการ 10x Different คือการแตกต่างอย่างสุดขั้ว ไม่ใช่แค่ดีขึ้นเล็กน้อย ตัวอย่างเช่น
- Audemars Piguet (AP) : กล้าทำ Collaboration กับ Swatch ซึ่งเป็นการคิดต่างแบบสุดขั้วในระดับแบรนด์หรู (Holy Trinity) ทำให้แบรนด์กลับมาอยู่ในกระแสของ Gen Z
- Clase Azul Tequila : เปลี่ยนเหล้าพื้นเมือง (คล้ายสาโท) ให้กลายเป็นงานศิลปะบนขวดที่มีราคาแพงและเป็นของสะสม
- Crocs : รองเท้าที่บางคนมองว่าน่าเกลียดที่สุด แต่สร้างยอดขายได้ถึง 7 พันล้านเหรียญสหรัฐ เพราะความ “แปลก” คือจุดยืนที่แข็งแกร่ง
นอกจากนี้ยังรวมไปถึงการพัฒนาวิธีการทำงานเสมอ การเติบโตแบบ Startup ยุคใหม่เรียกว่า Hyper Scaling เช่น วิธีการ 12 Weeks Year คือทำเป้าหมาย 1 ปี ให้สำเร็จภายใน 12 สัปดาห์
กฎข้อที่ 6 : แคร์คนที่ควรแคร์ และจงไม่สนใจคนที่เหลือ
พี่กระทิงเน้นย้ำว่าหากเราพยายามทำให้ทุกคนชอบ สินค้าหรือแบรนด์ของเราจะกลายเป็นของที่ “Generic” หรือ “แบรนด์ปรุงจืด” โดยแบรนด์ที่ดีจริงจะต้องมีทั้งคนที่รักสุดๆ และอาจจะมีคนที่เกลียดที่สุดด้วยเช่นกัน
สำหรับคนที่ไม่ชอบหรือจงใจจะเกลียด (Haters) พี่กระทิงบอกว่าให้เพิกเฉยไปเลย เพราะ “Haters gonna hate” และไม่ต้องเสียเวลาไปใส่ใจ แต่สิ่งที่ Outliers ต้องแคร์อย่างลึกซึ้ง คือ “แฟนคลับที่กำลังผิดหวัง” เพราะพี่กระทิงมองว่าสิ่งที่น่ากลัวที่สุดสำหรับธุรกิจไม่ใช่เสียงด่าจากคนทั่วไป แต่คือการที่คนที่เป็น “สาวก” หรือแฟนพันธุ์แท้รู้สึกผิดหวังแล้วจากไปอย่างเงียบๆ
นอกจากนี้ Outliers ต้องมองเห็น “สัญญาณอ่อนๆ” (Weak Signal) ก่อนที่มันจะกลายเป็นกระแสใหญ่ในอนาคต และต้องกล้าที่จะดำเนินการตามสัญญาณนั้นในวันที่คนอื่นยังมองไม่เห็นโอกาส
กฎข้อที่ 7 : แบรนด์ที่ยั่งยืนสร้าง Community ไม่ใช่แค่ Transaction
Outliers จะไม่เน้นเพียงแค่การปิดการขายเป็นรายครั้ง (Transaction) แต่จะมุ่งไปที่การ สร้างชุมชน (Community) แทน เพราะแบรนด์ที่ยั่งยืนต้องมีฐานที่มั่นคงกว่าแค่การแลกเปลี่ยนสินค้ากับเงิน
เช่น Lululemon ที่เข้าไปสร้าง Community ครูโยคะก่อนเปิดร้านถึง 12-18 เดือน จนมีฐานลูกค้าตั้งแต่วันแรก หรือ Alo Yoga ที่มี Wellness Club และ Wellness Community เพื่อให้แบรนด์เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตลูกค้า
กฎข้อที่ 8 : ล้มให้เป็น เจ็บให้ฉลาดขึ้น
Outliers ทุกคนมีโอกาสล้ม เพราะพวกเขามักจะทำในสิ่งที่ “ยิ่งใหญ่และมหัศจรรย์” แต่ต้องล้มแล้วเรียนรู้ เพราะความล้มเหลวที่แพงที่สุดคือการไม่เรียนรู้อะไรเลย ตัวอย่างเช่น
- Elon Musk: จรวดระเบิดไป 4 ลำจนเกือบเจ๊งในปี 2008 แต่เขาก็เปลี่ยนความกลัว (Fear) เป็นความศรัทธา (Faith) จนสำเร็จ
- Steve Jobs: เคยเป็นตัวอย่างความล้มเหลวของโลกหลังถูกไล่ออกจากบริษัทตัวเอง แต่เขาก็ใช้เวลานั้นเพื่อกลับมาให้ดีกว่าเดิม
แม้จะล้มเหลวในวันนี้ แต่ถ้าคุณคิดแบบ Outliers คุณจะบอกตัวเองว่า “ฉันกำลังเก่งขึ้น และครั้งหน้าฉันจะไม่พลาด”
กฎข้อที่ 9: เร็วอย่างเดียวไม่พอ ต้องมีป้อมปราการด้วย
แม้การเติบโตจะต้องการความเร็ว แต่ Outliers จะต้องไม่ลืมที่จะ “รักษาป้อมปราการ” และสร้าง “คูเมือง” เพื่อปกป้องธุรกิจในขณะที่กำลังขยายตัว
ธุรกิจที่ไม่มีคูเมืองมักจะล้มเหลว ไม่ใช่เพราะทำไม่ดี แต่เพราะ “ปกป้องสิ่งที่สร้างมาไม่ได้” โดยการถูกฉกชิงในที่นี้ไม่ได้หมายถึงแค่การถูกแย่งลูกค้า แต่รวมถึงการถูก ฉกตัวบุคลากรที่เก่ง (Talent) และ ทรัพยากร (Resource) ต่างๆ ไปด้วย
พี่กระทิงสนับสนุนให้ใช้ “Founder Mode” ในการสเกลธุรกิจ ซึ่งเป็นการบริหารที่เจ้าของลงมาคลุกคลีและเป็น “Chief Everything Officer” ที่ดูทุกลำดับขั้น ตั้งแต่การเป็นนักยุทธศาสตร์ สถาปนิก ไปจนถึงการดูแลอารมณ์ของพนักงาน (Emotional Officer)
ยกตัวอย่างคุณยอด วงใน ที่บริหารแบบเจ้าของ (Owner) ไม่ใช่ลูกจ้าง โดยมีการ ดู Dashboard ข้อมูลวันละ 3 ครั้ง (เช้า เที่ยง และสามทุ่ม) เพื่อติดตามความเคลื่อนไหวของธุรกิจอย่างใกล้ชิด และสั่งการ (Action) ผ่านกลุ่มไลน์ทันทีเมื่อเห็นตัวเลขที่ผิดปกติ
กฎข้อที่ 10 : Outliers ที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ไม่ได้วิ่งคนเดียว
ความสำเร็จที่แท้จริงและยั่งยืนไม่ได้วัดกันที่ว่าคุณสามารถไปได้ไกลแค่ไหนเพียงลำพัง แต่วัดที่ว่า “คุณพาใครไปด้วย” ผู้นำที่ยิ่งใหญ่จะไม่วิ่งคนเดียว แต่จะพาคนในทีม นักลงทุน และ Stakeholder ไปด้วยกัน
ที่สำคัญคือ ความสำเร็จจะมีความหมายที่สุดเมื่อถูกนำมาแบ่งปันเพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นหลัง ทุกคนที่ประสบความสำเร็จควรกลับมาแชร์ประสบการณ์ เพื่อสร้าง “Outliers Generation” ที่จะช่วยทำให้ประเทศไทยยิ่งใหญ่และมีความหมายอย่างแท้จริง
พี่กระทิงให้บทสรุปของความสำเร็จ ว่าไม่ได้เกิดจากการเปลี่ยนชีวิตในวันเดียว แต่เกิดจากการชนะใจตัวเองเล็กๆ ซ้ำๆ ทุกวัน (Winning Small) การเก่งขึ้น 1% ต่อวันอาจทำยาก แต่เก่งขึ้น 1% ต่อสัปดาห์นั้นเป็นไปได้และวัดผลได้ (Measurable)
ถ้าอ่านจบแล้วเกิดแรงบันดาลใจ ลองเลือกสิ่งที่ต้องการเอาชนะตัวเองหรือเก่งขึ้น 1% ต่อสัปดาห์
แล้วคอมเมนต์มาแชร์กัน ไม่แน่ว่าเราอาจได้ต้อนรับ Outlier คนต่อไปในวงการ
